Η Θωρακική Μοίρα της σπονδυλικής στήλης αποτελείται από δώδεκα σπονδύλους και αρχίζει από τη βάση του λαιμού μέχρι το κάτω μέρος του θωρακικού κλωβού. Ο θωρακικός κλωβός ο οποίος σχηματίζεται από τις πλευρές πλαγίως των σπονδύλων προστατεύει την καρδιά, τους πνεύμονες και τα μεγάλα αγγεία. Έχει σημασία λοιπόν ο φυσικοθεραπευτής να κάνει τη διαφορική διάγνωση μεταξύ των μυοσκελετικών και μη μυοσκελετικών αιτίων του πόνου στην περιοχή της Θωρακικής Μοίρας.
Οι περισσότερες κακώσεις της Θ.Μ. είναι μη τραυματικές και αφορούν στην υπέρχρηση η οποία επηρεάζει τα οστά, τις αρθρώσεις τους μύες και τους μεσοσπονδύλιους δίσκους. Οι παθήσεις που εμφανίζονται κυρίως είναι η σκολίωση και η κύφωση.
Η εμφάνιση πόνου στη πλάτη σε συνδυασμό με παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης χρειάζεται διερεύνηση. Όσο συντομότερα εντοπιστεί το πρόβλημα της σπονδυλικής στήλης τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα θεραπείας του.
Η σκολίωση οφείλεται στην πλάγια κλίση της κατεύθυνσης τα οστών της σπονδυλικής στήλης τα οποία δεν βρίσκονται σε κατακόρυφη γραμμή αλλά προσομοιάζουν στο γράμμα «S». Αυτή η παραμόρφωση εμφανίζεται συχνότερα στην Θ.Μ., αλλά μπορεί να επηρεάσει και την Οσφυϊκή Μοίρα. Η ιδιοπαθής σκολίωση εγκαθίσταται στην παιδική ή την εφηβική ηλικία.
Δεν προκαλεί πόνο στη πλάτη και συνήθως διαπιστώνεται από τους γονείς ή τον γυμναστή στο σχολείο όταν παρατηρήσουν ασυμμετρία στην πλάτη του παιδιού. Η εφηβική σκολίωση εμφανίζεται σε ηλικίες μεταξύ 10-15 ετών και απασχολεί περίπου το 1% – 3% του γενικού πληθυσμού. Τα κορίτσια να επηρεάζονται συχνότερα από τα αγόρια, ενώ είναι πιθανό να αναπτύξουν μεγαλύτερο μέγεθος καμπύλης. Εάν το παιδί βρίσκεται σε έξαρση ανάπτυξης, η καμπύλη σκολίωσης μπορεί να επιδεινωθεί γρήγορα εάν δεν αντιμετωπιστεί.
Σε καμπύλες 250 και 400 μπορεί να συσταθεί η χρήση κηδεμόνα, ιδιαίτερα αν το παιδί βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης και η καμπύλη μπορεί να επιδεινωθεί. Ωστόσο οι θεραπευτικές ασκήσεις και το εξατομικευμένο πρόγραμμα αντίστοιχο με την παρακολούθηση της πορείας της σκολίωσης η μπορεί να περιορίσουν την αύξηση της καμπύλης. Σε συνδυασμό με χειροθεραπεία μπορούν να μειώσουν την ανάγκη χρήσης κηδεμόνα και να βελτιώσουν την κινητικότητα.
Η φυσικοθεραπεία παρέχει ανακούφιση από τον πόνο, περιλαμβάνει εκπαίδευση στάσης και θεραπευτικές ασκήσεις στη σωστή στάση του σώματος ώστε να αυξηθεί η μυϊκή αντοχή.
Σε καμπύλες μεγαλύτερες των 500 που δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία συνιστάται η χειρουργική αποκατάσταση κυρίως για την ανακούφιση από τον πόνο και την πρόληψη αναπνευστικών επιπλοκών.
Η κύφωση της σπονδυλικής στήλης εμφανίζεται όταν αυξάνεται το θωρακικό κύρτωμα πέραν του φυσιολογικού (φυσιολογική γωνία κυρτώματος 200-400). Οι πιο συχνοί τύποι κύφωσης είναι η Κύφωση Στάσης, η Κύφωση Scheuermann και η Συγγενής Κύφωση.
Τα συμπτώματα ποικίλουν ανάλογα με την βαρύτητα και τις αιτίες που προκαλούν την κύφωση ενώ σε μέση κύφωση μπορεί να μην εκδηλωθούν καθόλου συμπτώματα.
Σε σοβαρές καταστάσεις με την πάροδο του χρόνου, η μεγάλη αύξηση της κύρτωσης μπορεί να οδηγήσει σε πιο σοβαρά συμπτώματα. Όταν τα νεύρα που διατρέχουν τη σπονδυλική στήλη συμπιέζονται μπορεί να προκαλέσουν μούδιασμα, αδυναμία στα χέρια και πόδια καθώς και προβλήματα με την αίσθηση της ισορροπίας.
Αναπνευστικές δυσκολίες που προκαλούνται από τη συμπίεση της σπονδυλικής στήλης στους πνεύμονες και τους αεραγωγούς.
Είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος κύφωσης και εμφανίζεται κυρίως στην εφηβεία. Προκαλείται από την κακή στάση ή κλίση του σώματος και δεν σχετίζεται με σοβαρές δομικές παραμορφώσεις της σπονδυλικής στήλης. Συνήθως δεν είναι επώδυνη, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε μελλοντικά προβλήματα εάν δεν αντιμετωπιστεί.
Στην παιδική ηλικία είναι χαρακτηριστική η σύγκλιση των ώμων προς τα εμπρός (round shoulders) η οποία μπορεί να οφείλεται σε κληρονομούμενη σωματική διάπλαση από τους γονείς.
Η κύφωση στάσης μπορεί να μπορεί να αποτραπεί και να διορθωθεί ακολουθώντας οδηγίες για βελτίωση της στάσης του σώματος, ενθαρρύνοντας το παιδί:
Να κάνει τακτική άσκηση για την ενδυνάμωση και την ευλυγισία της πλάτης. Το κολύμπι, το τρέξιμο, το περπάτημα και η γιόγκα ενδείκνυνται για να βοηθήσουν στην πρόληψη προβλημάτων της πλάτης.
Η κύφωση Scheuermann προκαλείται από δομική διαταραχή στις πλάκες των σπονδύλων με αποτέλεσμα να αποκτούν τριγωνικό σχήμα, να σφηνώνονται μαζί προς το μπροστινό μέρος της σπονδυλικής στήλης και να προεξέχουν σε γωνία μεγαλύτερη από την κανονική. Αυτή η παραμόρφωση μειώνει το κανονικό σχήμα του δίσκου, ενώ δημιουργεί μια υπερβολική καμπυλότητα προς τα εμπρός στο πάνω μέρος της πλάτης. Συνήθως αναπτύσσεται στην Θ.Μ. αλλά μπορεί να επηρεάσει και την Ο.Μ. και γίνεται εμφανής στην εφηβεία.
Η κύφωση Scheuermann στα παιδιά επηρεάζει σημαντικά την εμφάνιση, την καρδιοαναπνευστική λειτουργία και την πιθανότητα εμφάνισης σπονδυλοαρθρίτιδας σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η ακριβής αιτία της νόσου είναι άγνωστη φαίνεται όμως να υπάρχει γενετική σύνδεση, καθώς η πάθηση εμφανίζεται περιστασιακά σε οικογένειες.
Η θεραπεία εξαρτάται από παράγοντες όπως:
Η πάθηση συνήθως σταματά να εξελίσσεται μόλις ένα παιδί μεγαλώσει και σταματά η σκελετική ανάπτυξη.
Εμφανίζεται όταν η σπονδυλική στήλη δεν αναπτύσσεται φυσιολογικά κατά τη διάρκεια της εμβρυακής ηλικίας και είναι παρούσα κατά τη γέννηση. Καθώς αυτή η μορφή κύφωσης επιδεινώνεται με την ηλικία, συχνά απαιτείται χειρουργική θεραπεία όσο το δυνατόν γρηγορότερα για να σταματήσει η εξέλιξη της καμπύλης, ώστε η σπονδυλική στήλη να μπορεί να αναπτυχθεί κανονικά.
Η χειρουργική θεραπεία της κύφωσης συστήνεται μόνο στις περιπτώσεις με κύφωση Scheuermann όταν η καμπύλη είναι μεγαλύτερη 750 και στις περιπτώσεις εκείνες που οι μη χειρουργικές θεραπείες έχουν εξαντληθεί χωρίς να υπάρχει βελτίωση.
Σε ήπιες και μέτριες περιπτώσεις, η φυσικοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα και η εξέλιξη της κύφωσης μπορεί να ελεχθεί με την εφαρμογή θεραπευτικής άσκησης. Συστήνεται σε ασθενείς με κύφωση στάσης ή κύφωση Scheuermann όσο η καμπυλότητα δεν υπερβαίνει 750. Ο κηδεμόνας σε συνδυασμό με φυσικοθεραπεία και την θεραπευτική άσκηση μπορεί να διατηρήσουν την ευλυγισία της σπονδυλικής στήλης και να αποτρέψουν την αύξηση της κύφωσης.
Το πρόγραμμα φυσιοθεραπείας θα βοηθήσει στην ενίσχυση των μυών της πλάτης σας με τακτική άσκηση και μπορεί να περιλαμβάνει:
Ο πόνος στην πλάτη μπορεί επίσης να βοηθηθεί με τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους και με δραστηριότητες που ενισχύουν τους μυς του κορμού όπως γιόγκα, ή clinical pilates.
Σε συνδυασμό με τη φυσικοθεραπεία, οι έφηβοι με ήπια έως μέτρια κύφωση Scheuermann μπορεί να χρειαστεί να φορέσουν στήριγμα πλάτης-κηδεμόνα. Ο κηδεμόνας φοριέται ενώ τα οστά εξακολουθούν να μεγαλώνουν και εμποδίζει την επιδείνωση της καμπύλης. Δεν συνιστάται σε ενήλικες που έχουν σταματήσει να αναπτύσσονται. Μπορεί να χρειαστεί να φοράτε κηδεμόνα μέχρι να σταματήσει να αναπτύσσεται η σπονδυλική στήλη, συνήθως σε ηλικία 14 ή 15 ετών. Οι σύγχρονοι κηδεμόνες όμως σχεδιάζονται κατάλληλα και εξατομικευμένα ώστε να είναι άνετοι και να επιτρέπουν τη συμμετοχή σε ένα ευρύ φάσμα σωματικών δραστηριοτήτων.
Λόγω της κυφωτικής καμπής της θωρακικής μοίρας ο νωτιαίος μυελός και οι νευρικές ρίζες βρίσκονται κοντά στους μεσοσπονδυλίους δίσκους, επομένως ακόμα και μικρές κήλες είναι δυνατό να πιέσουν νευρικές δομές. Η παθολογία μεσοσπονδυλίου δίσκου εμφανίζεται με μεγαλύτερες πιθανότητες στην κατώτερη θωρακική μοίρα (Θ8-Ο1). Η συντηρητική αντιμετώπισης των παθήσεων έχει καλύτερα αποτελέσματα στους περισσότερους ασθενείς ενώ υπάρχει πιθανότητα απορρόφησης της κήλης σε βάθος χρόνου.
Στην οξεία φάση η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην τροποποίηση των δραστηριοτήτων και στη μείωση του πόνου με κρυοθεραπεία και φυσικά μέσα. Στη συνέχεια η φυσικοθεραπευτική παρέμβαση περιλαμβάνει ήπια θεραπευτική άσκηση και χειροθεραπεία με στόχο την επίτευξη διεύρυνσης του μεσοσπονδυλίου διαστήματος. Θα ακολουθήσει θεραπεία με ενεργητική κινησιοθεραπεία και διατάσεις για τη βελτίωση της αντοχής και της ισχύος.
Barbara Hoogenboom, Michael Voight και William Prentice: Φυσικοθεραπευτικές Παρεμβάσεις στο Μυοσκελετικό Σύστημα. Τεχνικές για Θεραπευτικές Ασκήσεις, Κωνσταντάρας, Αθήνα 2016.
