Το σύμπλεγμα του αγκώνα διαρθρώνεται από τρία οστά: το άπω πέρας του βραχιονίου και το εγγύς πέρας των οστών ωλένης και κερκίδας. Ο αρθρικός θύλακος που περιβάλλει τις τρεις αρθρώσεις μεταξύ των οστών του αγκώνα παίζει σημαντικό ρόλο στην κινητική αλυσίδα του άνω ακρου γιατί λειτουργεί ως νευρολογικός συνδετικός κρίκος μεταξύ του ώμου και του χεριού. Oι ευαίσθητες ανατομικές δομές του αγκώνα καθώς και οι επιπτώσεις της χρόνιας και επαναλαμβανόμενης φόρτισής του αποτελούν τη βάση της θεραπείας για την αποκατάσταση των κακώσεων του αγκώνα.
Ο αγκώνας αποτελεί συχνή περιοχή διαταραχών των τενόντων των συνδέσμων, οι οποίες οφείλονται σε υπέρχρηση ή σε επανειλημμένους τραυματισμούς. Οι καταστάσεις αυτές έχουν λάβει το όνομά τους από τίς δραστηριότητες, στις οποίες παρατηρήθηκαν, όταν αρχικά περιγράφηκαν.
Στην έξω επικονδυλίτιδα προκαλείται φλεγμονή ή και μικροτραυματισμοί στους τένοντες που ενώνονται με τους μύες του αντιβραχίου στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα. Προσβάλλεται κυρίως ο τένοντας του βραχέος κερκιδικού εκτείνοντα του καρπού αλλά μπορεί να συμμετέχει και ο τένοντας του κοινού εκτείνοντα των δακτύλων. Επιπλέον μπορεί να προσβληθούν ο μακρός κερκιδικός καμπτήρας του καρπού και ο ωλένιος εκτείνων του καρπού.
Ο πόνος εμφανίzεται σταδιακά, συνήθως μετά από μία περίοδο αυξημένης δραστηριότητας, η οποία περιλαμβάνει κινήσεις έκτασης του καρπού. Εντοπίζεται ευαισθησία στην περιοχή της παρακονδυλίου απόφυσης συνήθως, αλλά μπορεί να αντανακλά και σε μία ευρεία περιοχή γύρω από τον αγκώνα. Είναι συχνό φαινόμενο στους παίκτες του τένις, σε άτομα με δραστηριότητες οι οποίες περιλαμβάνουν
επανειλημμένες έντονες εκτάσεις του καρπού καθώς και στροφικές κινήσεις υπτιασμού με αντίσταση.
Επικονδυλίτιδα έσω (Golfer’s Εlbow)Η κύρια εστία της έσω επικονδυλίτιδας του βραχιονίου είναι ο κερκιδικός καμπτήρας του καρπού που ακολουθείται από τους τένοντες του στρογγύλου πρηνιστή και του ωλένιου καμπτήρα του καρπού. Εμφανίζεται σε άτομα με δραστηριότητες κατά τις οποίες ασκούνται ισχυρές δυνάμεις βλαισότητας στον αγκώνα.
Η αντιμετώπιση της Επικονδυλίτιδας απαιτεί πρώιμη διάγνωση και θεραπεία σε συνδυασμό με την ενδυνάμωση ολόκληρου του άνω άκρου.
Η αρχική φάση αποκατάστασης εστιάζει στην προστασία της πάσχουσας περιοχής από δραστηριότητες που επιβαρύνουν την πάθηση αποφεύγοντας τη χρήση νάρθηκα και τη διατηρώντας τη λειτουργία της περιοχής. Συχνά συνιστάται η διακοπή της εργασίας ή της αθλητικής δραστηριότητας προκειμένου να επιτραπεί η επούλωση των ιστών. Στη φάση αυτή μπορούν να εφαρμοστούν πολλές μέθοδοι φυσικοθεραπείας ή συνδυασμός αυτών προκειμένου να επιτευχθεί μείωση του πόνου και να επιταχυνθεί η διαδικασία της επούλωσης. Προτείνεται η τακτική χρήση πάγου μετά τη φόρτιση της ημερήσιας δραστηριότητας. Ακολουθεί η φάση της συνολικής ενδυνάμωσης του άνω άκρου. Η φόρτιση της πάσχουσας περιοχής πραγματοποιείται στο τέλος όταν ο ασθενής μπορεί να περατώσει τις περιφερικές ασκήσεις. Εκτός από τις ασκήσεις υπό αντίσταση ενδείκνυται η χρήση ήπιων παθητικών διατάσεων για την επιμήκυνση των μυοτενόντιων μονάδων του αγκώνα, του αντιβραχίου και του καρπού.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την πρώιμη εφαρμογή προοδευτικών ασκήσεων ενδυνάμωσης με αντίσταση, φυσικά μέσα tecar therapy, ηλεκτροθεραπεία, βελονισμό και παράλληλη hands on θεραπεία με μάλαξη και manual therapy που θα χαλαρώσουν το σφίξιμο των μυών και θα αποσυμπιέσουν τον αγκώνα.
Δεν πρέπει να υποτιμάται ή να συντομεύεται η τελική φάση της επιστροφής στις δραστηριότητες ώστε να αποφεύγεται η σοβαρή πιθανότητα υποτροπής της κάκωσης. Χαρακτηριστικά της φάσης αυτής θεωρούνται :
Οι φυσικοθεραπευτές του PhysioPerform, προκειμένου να αποτρέψουμε πιθανή υποτροπή και να υπάρξει ασφαλής επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες, εκτιμούμε τους παράγοντες που προκάλεσαν την πάθηση και εκπαιδεύουμε ή και προτείνουμε αλλαγές του τρόπου εκτέλεσης των δραστηριοτήτων.
Ειδικά οι αθλητές και οι αθλήτριες συμμετέχουν σε διαλείποντα προγράμματα επιστροφής στην άθληση, ημέρα παρά ημέρα, με βαθμιαία πρόοδο της έντασης και επαναλήψεων των αθλητικών δραστηριοτήτων. Σημαντικές παράμετροι επιστροφής στην αθλητική δραστηριότητα αποτελούν:
Η κάκωση του ΕΠΣ οφείλεται στην επαναλαμβανόμενη φόρτιση ακραίας βλαισότητας στον αγκώνα. Τα υπερβολικά φορτία προκαλούν φλεγμονή και μικρορήξεις του συνδέσμου και τελικά τη ρήξη. Τα επαναλαμβανόμενα φορτία σε βλαισότητα μπορεί να προκαλέσουν επίσης πίεση και τραυματισμό του ωλένιου νεύρου που βρίσκεται στην ωλένια αύλακα, στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα. Η ωλένια νευρίτιδα αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη πάθηση νεύρου στο άνω άκρο μετά το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα.
Εστιάζεται κυρίως στην μετεγχειρητική αποκατάσταση λόγω των ιδιαίτερα βελτιωμένων τεχνικών της χειρουργικής επέμβασης. Ορισμένες φορές όμως η φυσιοθεραπευτική παρέμβαση χωρίς να προηγηθεί χειρουργείο μπορεί να αποτελεί επιλογή.
Το πρόγραμμα αποκατάστασης μετά την ανακατασκευή ΕΠΣ καταρτίζεται στη βάση της επούλωσης και της επαρκούς λειτουργικότητας του μοσχεύματος.
Αρχικά οι ασκήσεις εύρους κίνησης πραγματοποιούνται με μακράς διάρκειας διατάσεις χαμηλού φορτίου ώστε να επιτραπεί η επούλωση των ιστών ο σχηματισμός κολλαγόνου και η θρέψη του χόνδρου καθώς και η αποτροπή του πόνου. Το εύρος κίνησης αυξάνεται προοδευτικά μέσα σε διάρκεια 6 εβδομάδων. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορεί να ξεκινήσουν μετά τις 6 εβδομάδες και σύμφωνα με τις αρχές της κινητικής αλυσίδας το πρόγραμμα επικεντρώνεται στην ωμοπλάτη και την γληνοβραχιόνια άρθρωση. Το πρόγραμμα ενδυνάμωσης του άνω άκρου εφαρμόζεται προοδευτικά ενώ η ενδυνάμωση του τενόντιου πετάλου και των στροφέων μυών αποφεύγεται μέχρι την 8η και 9η εβδομάδα. Οι ασκήσεις αποκατάστασης της ευκαμψίας επίσης αφορούν σε ολόκληρο το άνω άκρο. Στις περιπτώσεις αθλητών, προοδευτικά στο πρόγραμμα αποκατάστασης εντάσσονται ασκήσεις οι οποίες αναπαράγουν τις λειτουργικές απαιτήσεις του αθλήματος.
Η αποκατάσταση μετά από χειρουργική μετάθεση του ωλένιου νεύρου, ακολουθεί το ίδιο πρόγραμμα αλλά προχωρά γρηγορότερα και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορεί να αρχίζουν κατά την 3η εβδομάδα. Η αποκατάσταση μπορεί να ολοκληρώνεται κατά την 10η – 12η εβδομάδα.
Στόχος της αρχικής φάσης είναι η μείωση του πόνου και της φλεγμονής, η έναρξη επούλωσης των ιστών και η διατήρηση του εύρους κίνησης. Αποφεύγονται ασκήσεις που ασκούν δυνάμεις βλαισότητας στον αγκώνα.
Ακολουθεί το πρόγραμμα για την αποκατάσταση του πλήρους εύρους κίνησης, της ενδυνάμωσης και της ευκαμψίας ολόκληρου του άνω άκρου αποφεύγοντας να ασκηθούν υπερβολικές δυνάμεις βλαισότητας.
Η αποκατάσταση του ωλένιου νεύρου περιλαμβάνει πρόγραμμα ασκήσεων ενδυνάμωσης των προσβεβλημένων μυών ενώ η ένταξη στο πρόγραμμα αποκατάστασης της κινητοποίησης του ωλένιου νεύρου με χειρισμούς manual therapy είναι εξαιρετικά σημαντική.
Το πρόγραμμα αποκατάστασης είναι εξατομικευμένο και καταρτίζεται βάση τα συμπτώματα και τις λειτουργικές απαιτήσεις του κάθε ασθενούς.
Τα εξαρθρήματα αγκώνα αποτελούν το συχνότερο εξάρθρημα στα παιδιά ηλικίας μικρότερης των 10 ετών και μετά το εξάρθρημα του ώμου το συχνότερο εξάρθρημα στους ενήλικες.
Η κάκωση συνήθως προκαλείται από πτώση στο προτεταμένο χέρι, με το άνω άκρο σε απαγωγή και σε μκρότερο ποσοστό από τροχαία ατυχήματα.
Τα εξαρθρήματα μπορεί να είναι απλά ή εξαρθρήματα-κατάγματα. Η αρχική αντιμετώπιση είναι η ανάταξη που πραγματοποιείται σε νοσοκομειακό περιβάλλον και ακολουθεί ο έλεγχος της λειτουργίας του αγκώνα. Η χειρουργική θεραπεία των εξαρθρημάτων δεν είναι συχνή και ακολουθείται μόνο σε ειδικές καταστάσεις.
Κατά την φυσιοθεραπευτική παρέμβαση λαμβάνονται υπόψη:
Η πρώιμη έναρξη ενεργητικών ασκήσεων, στα απλά εξαρθρήματα αγκώνα, αποτρέπει την μετατραυματική δυσκαμψία και επιτυγχάνει άριστα αποτελέσματα.
Στην αρχική φάση όταν ο αγκώνας είναι ακινητοποιημένος σε νάρθηκα μπορεί να εφαρμοστεί παγοθεραπεία ενώ αποφεύγονται οι παθητικές κινήσεις και η άσκηση δυνάμεων βλαισότητας. Εφαρμόζονται ενεργητικές ασκήσεις εύρους κίνησης του χεριού και δακτύλων με αφρώδες υλικό.
Στη δεύτερη φάση μπορεί να τοποθετηθεί λειτουργικός νάρθηκας ενώ εφαρμόζονται ενεργητικές ασκήσεις πλήρους εύρους κίνησης του καρπού και του χεριού. Στο πρόγραμμα εντάσσονται ισομετρικές ασκήσεις κάμψης και έκτασης και οι ενεργητικές ασκήσεις εύρους κίνησης του ώμου με αποφυγή απαγωγής και έξω στροφής. Στόχος της τελευταίας φάσης είναι η πλήρης κάμψη και έκταση μέχρι την 6η εβδομάδα μετά την κάκωση οπότε ξεκινούν ασκήσεις απαγωγής και έξω στροφής ώμου. Μπορούν να εφαρμοστούν ήπιες διατατικές ασκήσεις εάν επιμένει η δυσκαμψία.
Ο πόνος του αγκώνα είναι συχνός κυρίως σε παιδιά και εφήβους που ασχολούνται με τον αθλητισμό και οφείλεται σε υπέρχρηση λόγω της επαναλαμβανόμενης δραστηριότητας που απαιτεί το άθλημα.
Σε νεαρές ηλικίες μπορεί να εμφανιστεί αποφυσίτιδα διότι οι σύνδεσμοι και οι μύες της έσω επιφανείας του αγκώνα προσφύονται σε οστό στο οποίο δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα η συνοστέωση και ο συζευκτικός χόνδρος δε είναι δύναται να αντέξει τις δυνάμεις που ασκούνται επάνω του. Οι δυνάμεις που σε έναν ενήλικα θα προκαλούσαν διάστρεμμα στα παιδιά μπορούν να προκαλέσουν αποσπαστικό κάταγμα.
Οι κακώσεις μπορεί να οφείλονται στη διάταση της έσω επιφανείας του αγκώνα, στη συμπίεση της έξω επιφανείας ή την οπίσθια συμπίεση του αγκώνα.
Οι δραστηριότητες κατά την άθληση αποτελούν την κύρια αιτία των κακώσεων σε παιδιά και έφηβους αθλητές ενώ εκτιμάται ότι πάνω από τις μισές θα μπορούσαν να προληφθούν. Η πρόληψη αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την αποτροπή τους.
Η αντιμετώπιση του περιορισμένου εύρους κίνησης στις κακώσεις αγκώνα της παιδικής ηλικίας μπορεί να είναι μικρότερης διάρκειας σε σχέση με τους ενήλικες. Η ακινητοποίηση μετά από κάκωση είναι πιο συντηρητική στα παιδιά καθώς δεν αναπτύσσουν ανάλογη δυσκαμψία και συγκάμψεις με τους ενήλικες. Πάντα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η προστασία των ανοιχτών συζευκτικών χόνδρων για την βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων.
Συνήθως είναι δευτεροπαθής και οφείλεται σε τραύμα, χονδρομάτωση ή διαχωριστική οστεοχονδρίτιδα. Εμφανίζεται κυρίως σε άνδρες> 45 ετών ενώ ιδιαίτερα ευπαθή είναι τα άτομα που χρησιμοποιούν τα χέρια τους για βαριές εργασίες καθώς και σε επαγγελματίες αθλητές. Εμφανίζεται κυρίως στο επικρατούν άκρο και λιγότερο σε αμφοτερόπλευρη εμφάνιση. Ο ασθενής παραπονείται για πόνο δυσκαμψία του αγκώνα ιδιαίτερα μετά από περιόδους αυξημένης δραστηριότητας. Η ανάπτυξη οστεοφύτων στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει ωλένιο νευρίτιδα.
Η θεραπεία επικεντρώνεται στον έλεγχο τού πόνου ενώ εάν υπάρχει ωλένιος νευρίτιδα το νεύρο χρειάζεται να αποσυμπιεστεί.
Σε προχωρημένες περιπτώσεις πραγματοποιείται αρθροπλαστική αγκώνα.
Οι πάσχοντες από ρευματοειδή αρθρίτιδα, σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% έχουν εντόπιση στον αγκώνα και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι αμφοτερόπλευρη. Μπορεί να εμφανιστεί υμενίτιδα η οποία προκαλεί πόνο ιδιαίτερα στην έξω επιφάνεια της βραχιονοκερκιδικής άρθρωσης και τότε ο αγκώνας θα πρέπει να ακινητοποιείται. Οι κινήσεις είναι περιορισμένες, όταν όμως υπάρχει προχωρημένη καταστροφή των οστών η άρθρωση γίνεται ασταθής. Σε καταστάσεις που περιορίζεται και είναι επώδυνη η λειτουργικότητα της άρθρωσης πραγματοποιείται αρθροπλαστική αγκώνα.
