Η ηλικία αλλά και ορισμένες αθλητικές δραστηριότητες μπορεί να επηρεάσουν τη δομή του ποδιού, ειδικά στην καμάρα. Καθώς μεγαλώνουμε, παλαιότεροι τραυματισμοί και η αρθρίτιδα μπορεί να επηρεάσουν τα οστά και τις αρθρώσεις.
Η φτέρνα είναι ένα μεγάλο οστό στο πίσω μέρος του ποδιού με σκληρό εξωτερικό περίβλημα το οποίο περικλείει στο εσωτερικό του οστέινη μάζα σπογγώδους υφής. Συνδέεται με τον αστράγαλο και το κυβοειδές οστό. Η άρθρωση μεταξύ του αστραγάλου και της φτέρνας (υπαστραγαλική άρθρωση), είναι εξαιρετικά σημαντική για τη λειτουργία του ποδιού και τη μηχανική στήριξης όλου του σώματος.
Ο πόνος στη φτέρνα μπορεί να περιορίσει τη σωματική μας κινητικότητα με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στις επαγγελματικές ή τις αθλητικές μας δραστηριότητες.
Πελματιαία απονευρωσίτιδα
Άκανθα φτέρνας
Κάταγμα οστού της φτέρνας
Αραίωση του ιστού λίπους της φτέρνας
Υπερβολικό βάρος
Κακή εφαρμογή ή ακατάλληλα παπούτσια
Η πελματιαία περιτονία είναι ένας ισχυρός σύνδεσμος που εκτείνεται από το μπροστινό μέρος του οστού της φτέρνας έως τα δάχτυλα των ποδιών. Εάν η πελματιαία περιτονία βρίσκεται μακροχρόνια υπό ισχυρό φορτίο μπορεί να γίνει επώδυνη και φλεγμονώδης.
Η πελματιαία απονευρωσίτιδα μπορεί να προσβάλει τόσο τους δραστήριους ενήλικες όσο και τα παιδιά. Συνήθως εμφανίζεται σε άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος και σε άτομα με πλατυποδία ή βλαισοποδία.
Οι μεγάλες περίοδοι ορθοστασίας (ειδικά με ακατάλληλα παπούτσια), το μεγάλο βάρος, η σφιχτή γάμπα, η υψηλή ή χαμηλή καμάρα και ο τραυματισμός στη φτέρνα. Η συνήθης εποχή του χρόνου που εμφανίζεται είναι το καλοκαίρι, όταν οι άνθρωποι περπατούν με γυμνά πόδια ή με σανδάλια και σαγιονάρες.
Ο πόνος είναι χειρότερος όταν περπατάτε αμέσως μετά το πρωινό ξύπνημα ή μετά από ανάπαυση. Σταδιακά βελτιώνεται όταν αρχίζετε να κινείστε, χειροτερεύει με την ορθοστασία και το περπάτημα ή το τρέξιμο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πονάτε όταν σηκώνετε τα δάκτυλα από το πάτωμα ή όταν ανεβαίνετε σκαλιά.
Αξιολόγηση λεπτομερούς ιστορικού του πόνου ή τραυματισμού στο πόδι. Φυσική αξιολόγηση του τρόπου βάδισης και κίνησης, καθώς και του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι μύες, οι αρθρώσεις και τα νεύρα στο πόδι.
Κατάρτιση προγράμματος θεραπείας που ταιριάζει στις ανάγκες σας και μπορεί να περιλαμβάνει:
Πρόγραμμα διάτασης της πελματιαίας απονεύρωσης.
Φυσικοθεραπεία hands-on, ασκήσεις κινητικότητας.
Θεραπεία με κρουστικό υπέρηχο σε συνδυασμό με άλλα φυσικά μέσα φυσικοθεραπείας συστηματικά, η οποία μπορεί να μας απαλλάξει οριστικά από τα συμπτώματα.
Πρόγραμμα άσκησης στο σπίτι για ενδυνάμωση, κινητικότητα και ισορροπία.
Συμβουλές για τη διαχείριση του πόνου και το επίπεδο δραστηριότητας που ίσως χρειάζεται να τροποποιήσετε.
Η πελματιαία απονευρωσίτιδα και η άκανθα της φτέρνας προκαλούν πόνο στην φτέρνα αλλά είναι διαφορετικές παθήσεις.
Η άκανθα της φτέρνας είναι μια οστέινη προεξοχή στο κάτω μέρος της φτέρνας η οποία σχηματίζεται από τη συγκέντρωση ασβεστίου στο σημείο όπου το οστό της φτέρνας συνδέεται με την πελματιαία περιτονία.
Εμφανίζεται μετά από επαναλαμβανόμενη καταπόνηση στους μύες και τους συνδέσμους των ποδιών. Την συναντάμε συχνά σε αθλητές με δραστηριότητες όπως το τρέξιμο και το άλμα.
Η μακροχρόνια τοπική φλεγμονή που οφείλεται σε πελματιαία απονευρωσίτιδα πιθανά να αποτελεί και αιτία δημιουργίας της άκανθας.
Δυσχέρεια κατά το περπάτημα που μπορεί να οφείλεται σε βλαισο-πλατυποδία, στο ύψος της καμάρας του ποδιού ή ανισοσκελία μπορεί να συντελέσουν στην εμφάνιση άκανθας.
Η ηλικία συνήθως μεταξύ 40-60 χρόνων, καθώς μειώνεται η ευελιξία της πελματιαίας περιτονίας και αραιώνει ο προστατευτικός ιστός λίπους της φτέρνας. Εμφανίζεται πιο συχνά στις γυναίκες από ότι στους άνδρες.
Η αύξηση του σωματικού βάρους
Ο πόνος που αισθάνονται πολλοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα οξύς και προκαλεί επώδυνη βάδιση. Θεωρείται όμως ότι δεν οφείλεται στην άκανθα αλλά σχετίζεται με την πελματιαία απονευρωσίτιδα.
Φυσικοθεραπευτική αντιμετώπιση
Ξεκούραση και παγοθεραπεία. Η μείωση της έντασης από τα πόδια και ο πάγος μπορούν να μειώσουν τον πόνο και το οίδημα.
Ακολουθεί πρόγραμμα με διατατικές ασκήσεις στην περιοχή.
Εφαρμογή laser για επούλωση της φλεγμονής.
Εφαρμογή κρουστικού υπερήχου για την διάλυση της συσσώρευσης ασβεστίου.
Βελονισμός για μείωση του πόνου και του οιδήματος.
Χρήση ειδικά σχεδιασμένων επιθεμάτων (gel) τα οποία τοποθετούνται μέσα στο παπούτσι για να απορροφούν τους κραδασμούς που δέχεται η φτέρνα.
Χρήση των κατάλληλων αθλητικών παπουτσιών για την αθλητική δραστηριότητα ώστε να περιορίζεται η φόρτιση και η πίεση στην περιοχή.
Ο Αχίλλειος τένοντας είναι η παχιά δομή που μοιάζει με χορδή στο πίσω μέρος του αστραγάλου. Είναι ένας πολύ ισχυρός τένοντας που συνδέει τους μύες της γάμπας, γαστροκνημιαίου και πελματιαίου μυός, με το οστό της πτέρνας, και λειτουργεί όταν η φτέρνα σηκώνεται (στις μύτες των ποδιών), όπως όταν περπατάμε ή τρέχουμε.
Αιτίες
Οι περισσότεροι τραυματισμοί στον Αχίλλειο τένοντα είναι προβλήματα υπερφόρτισης χωρίς την απαραίτητη προθέρμανση και συχνά προκαλούνται από υπέρχρηση.
Η κακή εφαρμογή ή τα ακατάλληλα παπούτσια σε συνδυασμό με φυσικούς παράγοντες όπως το σχήμα του ποδιού μπορεί να εκθέσουν σε μεγαλύτερο κίνδυνο τον Αχίλλειο τένοντα.
Η τενοντίτιδα εκδηλώνεται με ισχυρό πόνο στο σημείο κατάφυσης του τένοντα στη φτέρνα κυρίως μετά τη δραστηριότητα. Συνήθως ο πόνος σχετίζεται με σφιχτούς ή αδύναμους μύες της γάμπας, τη διαδικασία γήρανσης (καθώς μεγαλώνουμε, ο τένοντας γίνεται λιγότερο εύκαμπτος και λιγότερο ικανός να απορροφήσει τους κραδασμούς) και με τραυματισμό.
Η ρήξη του Αχίλλειου Τένοντα είναι ένας τραυματισμός με πολύ σοβαρότερα συμπτώματα και συνήθως σχετίζεται με προϋπάρχουσα τενοντοπάθεια. Αρχικά υπάρχει η αίσθηση χτυπήματος στο πίσω μέρος του αστραγάλου και εκτός από τον πόνο είναι χαρακτηριστική η αδυναμία στήριξης και κίνησης δαχτύλων και αστραγάλου στο πάσχον πόδι.
Μείωση του φορτίου στον τένοντα. Μείωση της απόστασης βαδίσματος περιορισμός του βαδίσματος σε ανηφόρα.
Πάγος μετά την φόρτιση από δραστηριότητα ή άθληση.
Πρόγραμμα ενδυνάμωσης του γαστροκνημιαίου μυός με διατατικές ασκήσεις.
Τεχνικές ανακούφισης του πόνου στους μύες της γάμπας.
Κατάλληλα παπούτσια με σωστή εφαρμογή στο πόδι.
Χρήση επιθεμάτων πτέρνας (gel heel pads) στα παπούτσια για την απορρόφηση των κραδασμών.
Χρήση ορθωτικών πτέρνας σε πέλματα παπουτσιών για την ανύψωση της φτέρνας.
Ο πόνος εμφανίζεται σε παιδιά ηλικίας μεταξύ 9 – 11 ετών συνήθως και συχνότερα στα αγόρια. Είναι διαρκής, μπορεί να επηρεάσει τη βάδιση και επιδεινώνεται κατά την άθληση. Εντοπίζεται στο πίσω μέρος της φτέρνας, στο σημείο όπου καταφύεται ο Αχίλλειος τένοντας.
Η εμφάνιση πόνου στην περιοχή της φτέρνας στα παιδιά σχετίζεται με την παιδική ηλικία στην οποία δεν έχει ολοκληρωθεί η μυοσκελετική ανάπτυξη. Η απόφυση της φτέρνας δεν έχει συνενωθεί ακόμη με το οστό της φτέρνας. Οι δυνάμεις που ασκούνται κατά την άθληση (τρέξιμο, άλματα) υπερφορτίζουν τον Αχίλλειο τένοντα σε συνδυασμό με την αδυναμία του γαστροκνημίου μυός και καταπονούν την περιοχή με αποτέλεσμα την εμφάνιση πόνου. Με την ολοκλήρωση της μυοσκελετικής ανάπτυξης στην ηλικία 12 ετών μετά, η απόφυση συνοστεώνεται στο οστό της φτέρνας και ο πόνος δεν επαναλαμβάνεται.
Τα κατάγματα της φτέρνας θεωρούνται σοβαροί τραυματισμοί. Όταν το κάταγμα συνοδεύεται και με κάταγμα αρθρώσεων, μπορεί να προκαλέσει μακροπρόθεσμες συνέπειες, όπως αρθρίτιδα, δυσκαμψία και χρόνιο πόνο στην άρθρωση. Όταν το οστό της φτέρνας δεν επανέλθει στη σωστή θέση θα έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη κίνηση της περιοχής της ποδοκνημικής, χωλότητα και τελικά ανισοσκελία.
Τα κατάγματα φτέρνας προκαλούνται συνήθως από τραυματισμούς μετά την πτώση από ύψος ή από τροχαία ατυχήματα κατά τα οποία συντρίβεται το οστό της φτέρνας. Σε μικρότερο ποσοστό μπορεί να είναι κατάγματα κόπωσης, που προκαλούνται από υπέρχρηση ή από επαναλαμβανόμενη και μακροχρόνια πίεση στην φτέρνα.
Ανάλογα με τον τύπο του κατάγματος και την αξιολόγηση της βαρύτητας της κατάστασης μπορεί να ακολουθήσουμε συντηρητική θεραπεία ενώ για συντριπτικά κατάγματα, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να κριθεί απαραίτητη.
Είτε η θεραπεία σας είναι συντηρητική είτε επεμβατική, η αποκατάσταση θα ακολουθήσει παρόμοια πορεία.
Φυσικοθεραπευτική αποκατάσταση.
Σε πρώτη φάση απαιτείται ξεκούραση, παγοθεραπεία, συμπίεση και ανάρροπη θέση του ποδιού. Η πρώιμη κίνηση ποδιού και αστραγάλου ενθαρρύνεται μόλις το επιτρέψει ο πόνος ή μόλις επουλωθεί η πληγή.
Στη συνέχεια εφαρμόζεται συστηματικό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας. Στην αρχή οι ασκήσεις μπορεί να είναι επώδυνες αλλά είναι απαραίτητες για να επανέλθετε στις καθημερινές σας δραστηριότητες. Προοδευτικά θα βελτιώσουν το εύρος κίνησης στο πόδι και στον αστράγαλο σας, και οι υποστηρικτικοί μύες θα ενδυναμωθούν.
Η φόρτιση του βάρους στη φτέρνα σας, θα γίνει σταδιακά και με ασφάλεια ώστε τα σπασμένα οστά να μην μετακινηθούν εκτός θέσης. Μερικοί ασθενείς μπορούν να ξεκινήσουν δραστηριότητες που φέρουν βάρος μερικές εβδομάδες μετά τον τραυματισμό ή τη χειρουργική επέμβαση και άλλοι ίσως χρειαστεί να περιμένουν 3 μήνες ή περισσότερο πριν φορτίσουν με βάρος τη φτέρνα. Οι περισσότεροι όμως θα ξεκινήσουν μερική αύξηση βάρους μεταξύ 6 και 10 εβδομάδων μετά τον τραυματισμό ή την επέμβαση.
Για τους λόγους αυτούς οι φυσικοθεραπευτές μας μπορεί να συστήσουν μπαστούνι ή πατερίτσες ή να φορέσετε ειδική μπότα για να αρχίσετε να περπατάτε.
Το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας στο σπίτι θα βοηθήσει την πλήρη αποκατάστασή σας.
