Η νόσος του Πάρκινσον προκαλείται από τη νευροεκφυλιστική πάθηση των βασικών γαγγλίων και των συνδέσεών τους με αποτέλεσμα την απώλεια της χημικής ουσίας που ονομάζεται ντοπαμίνη, η οποία επηρεάζει σημαντικά την κινητική, τη γνωσιακή και την ψυχολογική λειτουργία των πασχόντων.
Είναι η δεύτερη συχνότερη νευροεκφυλιστική νόσος με μέση ηλικία έναρξης τα 60 έτη, ενώ είναι συχνότερη στους άντρες παρά στις γυναίκες.
Δεν είναι σαφές τι προκαλεί τη νόσο, αλλά γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες ίσως να εμπλέκονται στην ανάπτυξή της. Τα συμπτώματα σχετίζονται με την καταστροφή των νευρώνων στην περιοχή των βασικών γαγγλίων. Φυσιολογικά οι υγιείς νευρώνες παράγουν έναν χημικό αγγελιοφόρο που ονομάζεται ντοπαμίνη, ο οποίος βοηθά στον έλεγχο των κινήσεων. Ως αποτέλεσμα της νόσου του Parkinson, οι νευρώνες καταστρέφονται ή πεθαίνουν και δεν υπάρχει αρκετή ντοπαμίνη στο σύστημα για να διατηρηθεί ο έλεγχος της κίνησης.
Τα κύρια συμπτώματα που σχετίζονται με την κίνηση είναι:
Τρόμος, δηλαδή ακούσιο τίναγμα τμημάτων του σώματος που μπορεί να επιδεινωθεί από το στρες ή να περιοριστεί με τη χαλάρωση και τον ύπνο.
Βραδυκινησία, που εκδηλώνεται με δυσχέρεια έναρξης της κίνησης και αλλαγής της θέσης, καθώς και με ακούσια επιβράδυνση κατά τις κινήσεις. Η νόσος του Parkinson επιφέρει διαταραχή στην κιναισθητική αντίληψη με αποτέλεσμα οι αποστάσεις να γίνονται αντιληπτές ως μικρότερες από το φυσιολογικό.
Ακαμψία που επηρεάζει αρχικά τους μυς ώμου και αυχένα ενώ αργότερα εξαπλώνεται στους μυς του προσώπου και των άκρων. Τα άτομα με τη νόσο συχνά αναφέρουν ότι τα πόδια τους είναι τόσο βαριά και άκαμπτα που κάνουν δύσκολη την κίνησή τους.
Αστάθεια της στάσης που οφείλεται στις διαταραχές ελέγχου της ισορροπίας και αποτελεί μια από τις αιτίες των πτώσεων που παρατηρούνται στα άτομα που πάσχουν από τη νόσο του Parkinson.
Διαταραχές στη βάδιση όπως η βιασύνη στο βήμα ή το πάγωμα της βάδισης (ακινησία) αυξάνουν τις πιθανότητες των πτώσεων.
Αισθητικές διαταραχές όπως η ανοσμία, υπαισθησία και διπλωπία. Ο πόνος στο ισχίο, στην οσφύ και στον αυχένα αποτελούν συχνά ενοχλήματα
Άλλα συμπτώματα που δεν σχετίζονται ειδικά με την κίνησή μπορεί να περιλαμβάνουν διαταραγμένο ύπνο, εναλλαγή στη διάθεση, αλλαγές στον τρόπο επεξεργασίας της σκέψης, διαταραχές της ομιλίας, της μνήμης, καθώς και σε ορισμένες φυσιολογικές διεργασίες όπως η κατάποση.
Η νόσος εξελίσσεται αργά με μεγάλη περίοδο χωρίς εμφανή συμπτώματα, η οποία ακολουθείται από βαθμιαία αύξηση των συμπτωμάτων.
Ο όρος παρκινσονισμός αναφέρεται σε ομάδα παθήσεων με συμπτώματα όπως η επιβράδυνση κινήσεων, ο τρόμος, η ακαμψία και προβλήματα ισορροπίας αλλά με διαφορετική παθολογία.
Ο φυσιοθεραπευτής σας θα ξεκινήσει αξιολογώντας την κατάστασή σας, και τον χρόνο που έχει τεθεί η διάγνωση της νόσου. Θα αξιολογήσει λεπτομερώς τι μπορείτε να κάνετε και θα συζητήσει μαζί σας τους στόχους και τις δυνατότητές σας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την εξέταση της στάσης του σώματός σας και της ικανότητάς σας να φτάσετε και να πιάσετε αντικείμενα και να αλλάξετε θέσεις, όπως πως γυρίζετε στο κρεβάτι, πως σηκώνεστε από μια καρέκλα και πως περπατάτε. Θα εξετάσει επίσης τη γενική σωματική σας δραστηριότητα και αντοχή.
Ο φυσιοθεραπευτής θα σας βοηθήσει να φροντίζετε τον εαυτό σας και να διαχειριστείτε καλύτερα τις καθημερινές σας συνήθειες. Θα προσφέρει συμβουλές με βάση τις ατομικές σας ανάγκες, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν τον τρόπο πρόληψης των πτώσεων, ασκήσεις για να διατηρείτε την ισορροπία, τη δύναμη και την ευελιξία σας και τεχνικές για να σας βοηθήσει με το περπάτημα και τη γενική φυσική σας κατάσταση. Στα αρχικά στάδια, μπορεί να θέλετε να επικεντρωθείτε στη διατήρηση της φυσικής κατάστασης και να ελαχιστοποιήσετε τον αντίκτυπο που έχει η νόσος στη ζωή σας. Θα σας υποστηρίξει βοηθώντας σας να προσδιορίσετε ποιες δραστηριότητες μπορείτε να αναλάβετε. Στόχος είναι να συνεχίσετε να κινείστε.
Εάν αρχίσετε να αντιμετωπίζετε προβλήματα με την κίνησή σας, ο φυσιοθεραπευτής θα σας προτείνει πώς μπορείτε να διατηρήσετε τη σωματική σας δραστηριότητα, και να διδάξει σε εσάς και την οικογένεια πως θα σας βοηθήσουν να κινείστε καλύτερα. Τώρα στόχος είναι να σας βοηθήσει να παραμείνετε δραστήριοι και ασφαλείς.
Όσο η κατάσταση εξελίσσεται, μερικά από τα συμπτώματα της νόσου του Parkinson μπορεί να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στην καθημερινή σας ζωή. Ο φυσιοθεραπευτής θα σας υποστηρίξει στη λήψη αποφάσεων σχετικά με το πώς θα αντιμετωπίσετε αυτές τις αλλαγές για να συνεχίσετε να είστε δραστήριοι.
Οι φυσιοθεραπευτές εκπαιδεύονται για να παρέχουν σχέδια θεραπείας σε όλα τα στάδια της νόσου του Parkinson. Οι θεραπείες διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο της νόσου και τα ατομικά προβλήματα.
Η άσκηση για τη διατήρηση και τη βελτίωση της ευκαμψίας των αρθρώσεων ξεκινά αμέσως μόλις τεθεί η διάγνωση. Ένας φυσιοθεραπευτής αξιολογώντας τις ατομικές σας ανάγκες και θα προσαρμόσει ένα κατάλληλο πρόγραμμα που θα μπορούσε να περιλαμβάνει:
Ασκήσεις για τη βελτίωση της μυϊκής δύναμης.
Ασκήσεις ισορροπίας για να αποφευχθεί ο κίνδυνος των πτώσεων.
Ασκήσεις κινητικότητας για την λειτουργική εξάσκηση της βάδισης ή κοινών ενεργειών όπως το κάθισμα και το σήκωμα από μια καρέκλα. Εάν δυσκολεύεστε να ξεκινήσετε ή να διατηρήσετε τη βάδισή σας, ο φυσιοθεραπευτής μπορεί να σας δώσει συμβουλές σχετικά με τεχνικές που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για να σας βοηθήσουν να ξεπεράσετε αυτά τα προβλήματα.
Η καρδιαγγειακή άσκηση μπορεί να περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως προπόνηση σε διάδρομο για να βελτιώσετε το επίπεδο φυσικής σας κατάστασης.
Εξάσκηση χεριών με πρόγραμμα ασκήσεων επιδεξιότητας μπορεί να βελτιώσει την ικανότητά σας να χειρίζεστε μικρά αντικείμενα.
Μπορείτε να επιλέξτε και δραστηριότητες που σας αρέσουν και είναι πιο πιθανό να συνεχίσετε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Tai Chi και ο χορός έχει διαπιστωθεί ότι φέρνουν θετικά αποτελέσματα στη βελτίωση ισορροπίας
Είναι σημαντικό να διατηρείτε ή και να αυξάνετε το επίπεδο άσκησης και σωματικής δραστηριότητας.
Καθώς κάθε άτομο με νόσο του Πάρκινσον είναι διαφορετικό, ο φυσιοθεραπευτής σας μπορεί να βοηθήσει να εφαρμόσετε ένα πρόγραμμα άσκησης και δραστηριότητας στο σπίτι που να ταιριάζει στις ανάγκες σας.
Το κέντρο φυσικοθεραπείας και αποκατάσταστης PhysioPerform αναλαμβάνει τη φυσικοθεραπεία κατ’ οίκον. Τα προγράμματα άσκησης στο σπίτι μπορεί να περιλαμβάνουν τεχνικές περπατήματος και ισορροπίας με εξάσκηση στα μεγαλύτερα βήματα, τις στροφές και τη βάδιση σε ανώμαλες επιφάνειες. Άσκηση διαχείρισης καθημερινών δραστηριοτήτων και ασκήσεις ενδυνάμωσης.
Πολλοί άνθρωποι με νόσο του Parkinson πέφτουν συχνά . Ο φυσιοθεραπευτής μπορεί να σας υποδείξει παρεμβάσεις για να μειώσετε τον κίνδυνο των πτώσεων στο σπίτι κάνοντας κάποιες αλλαγές όπως η τακτοποίηση ακατάστατων περιοχών ή η απομάκρυνση των χαλιών. Θα σας βοηθήσει να μάθετε τεχνικές κίνησης ώστε να μπορείτε να σηκωθείτε από το κρεβάτι ή την καρέκλα και να μετακινήστε με ασφάλεια στο σπίτι σας.
Νευρολογική Αποκατάσταση. Νευροεπιστήμη και Νευροπλαστικότητα στην Εφαρμοσμένη Φυσικοθεραπεία. D. Nichols-Larsen and 5 others. Iατρικές Εκδόσεις Κωνσταντάρας 2017
Διαδικτυακές Αναφορές
Physiotherapy and Ρarkinson’s Parkinson’s Disease Society of the United Kingdom
Parkinson’s disease Αustralian Physiotherapy Association https://choose.physio/your-condition/parkinson%E2%80%99s-disease
